Fasihi Kwa Ujumla
How to register and join MyElimu CLICK HERE

Post Reply 
 
Thread Rating:
  • 0 Votes - 0 Average
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Fasihi Kwa Ujumla
MyElimu Offline
System
*******

Posts: 219
Likes Given: 7
Likes Received: 99 in 62 posts
Joined: Feb 2014
Reputation: 1
Friend:  Add as Friend

Points: 1,263.48 points
Country: Tanzania
Post: #1
Fasihi Kwa Ujumla

0
0
Maana ya Sanaa
Sanaa ni ufundi au ustadi wa kuwasilisha mawazo mbalimbali yaliyo katika fikra za binadamu.
Tanzu za Sanaa
 
FASIHI                          MUZIKI                         UCHORAJI
UDARIZI                       SANAA                         UFINYANZI
UCHONGAJI                USUSI                           MAONYESHO
 
FASIHI
Fasihi ni sanaa inayotumia lugha kufikisha ujumbe kwa jamii husika. Sanaa katika fasihi ni ufundi wa kutumia lugha ili kuleta hisia Fulani na kufikisha ujumbe uliokusudiwa.
DHIMA ZA FASIHI
[list=lower-roman]
[*]Kuelimisha jamii,

inapofikisha ujumbe wake kwa jamii juu ya kuepukana na vitendo vinavyoleta madhara katika jamii, kwa mfano kukataza jamii kutenda vitendo viovu kwa kupitia methali na misemo mbalimbali kwa mfano; asie sikia la mkuu huvunjika guu.
[list=lower-roman]
[*]Kuburudisha jamii.                                                                         Fasihi pia hutumika kama kiburudisho, huleta furaha kwenye huzuni kwa mfano; nyimbo, mashairi na maigizo hivi vyote kwa ujumla huburudisha jamii katika maeneo tofauti tofauti.
[*]Kuunganisha watu wanaotumia lugha husika

Fasihi huunganisha watu maana wale wanaotumia lugha moja huunganishwa na aina ya fasihi inayotumia lugha yao kwani fasihi ni sanaa inayotumia lugha kufikisha ujumbe wake. Kwa mfano nyimbo za Kiswahili huunganisha watu wanaozungumza Kiswahili.
[list=lower-roman]
[*]Fasihi husisimua

Hii huonekana pale ambapo Fasihi inatumia misemo na tamathali za semi na picha kuelezea matukio mbalimbali aliotokea katika jamii husika, kwa mfano; “ndugu yetu amefariki”, “ametutupa mkono”, “ameaga dunia”.
[list=lower-roman]
[*]Fasihi hukuza lugha ya jamii husika

Fasihi hukuza lugha kupitia namna tofauti tofauti ya jinsi inavyotumia lugha husika. Kwa mfano; kupitia muziki,mashairi, tenzi na ushauri lugha husika huongeza misamiati tofauti tofauti.
 
AINA ZA FASIHI
Kuna aina kuu mbili za fasihi nazo ni;
[list=circle]
[*]Fasihi similizi
[*]Fasihi andishi

 
Fasihi simulizi
Ni aina ya fasihi ambayo huifadhiwa kichwani na huwasilishwa kwa njia ya masimulizi ya mdomo.
Sifa za fasihi simulizi
[list=lower-roman]
[*]Ni kongwe.
[*]Ni mali ya jamii nzima.
[*]Hukutanisha fanani na hadhira ana kwa ana.
[*]Ina hali ya utendaji.
[*]Hubadilika kutokana na mazingira.
[*]Huwasilishwa kwa njia ya masimulizi.
[*]Ina tanzu nyingi.
[*]Ina wahusika wengi.

                  
Fasihi andishi
Ni aina ya fasihi ambayo huhifadhiwa na kuwasilishwa kwa njia ya maandishi.                                Kwa mfano; riwaya, tamthilia, na ushairi.
 
Sifa za fasihi andishi
[list=lower-roman]
[*]Si kongwe

[list=lower-roman]
[*]Ni mali ya mwandishi au mtunzi
[*]Haikutanishi fanani na hadhira

[list=lower-roman]
[*]Haina hali ya utendaji hivyo si hai

[list=lower-roman]
[*]Haibadiliki kutokana na mazingira
[*]Ina tanzu chache
[*]Ina wahusika wachache
[*]Huwasilishwa na kuifadhiwa kwa njia ya maandishi

 
TOFAUTI KATI YA FASIHI SIMULIZI NA FASIHI ANDISHI
             Fasihi simulizi                                                          Fasihi andishi#000000 solid;margin:15px;width:95%;">
Huwasilishwa kwa njia ya masimulizi ya mdomoHuwasilishwa na kuifadhiwa kwa njia ya maandishi
Ina tanzu nyingi  Kwa mfano;   ngonjera, maigizo, na methaliIna tanzu chache mfano; tamthilia na riwaya
Ni hai kwani huonesha vitendoSi hai haina vitendo
Ina wahusika wengiIna wahusika wachache
Ni mali ya jamii nzimaNi mali ya mwandishi au mtunzi
Ni kongweSi kongwe
Hukutanisha fanani na hadhiraHaikutanishi fanani na hadhira
 
 
 
 
 
 
 
MCHORO WA TANZU ZA FASIHI SIMULIZI
                             FASIHI SIMULIZI
 
HADITHI             USHAIRI             SEMI          MAIGIZO
-Ngano                  -Mashairi              -Methali      -Vichekesho
-Tarihi                  -Nyimbo               -Misemo     -Majigambo
-Visasili                -Tenzi                   -Nahau        -Ngonjera
-Vigano                 -Ngonjera             -Mafumbo   -Michezo ya kuigiza
-Soga                                                 -Mizungu
 
  1. HADITHI

Ni tungo za fasihi za simulizi zitumiazo lugha ya nathari (maongezi ya kila siku) masimulizi huwa mafupi yaliyopangwa katika mtiririko wa visa na matukio.
Vipera vya hadithi
[list=lower-roman]
[*]NGANO

Ni hadithi zitumiazo wahusika kama wanyama,miti au watu kueleza au kuonya kuhusu maisha na mara nyingi huishia kwa wahusika kuishi kwa raha mustarehe.
 
 
 
[list=lower-roman]
[*]VISAKALE/TARIHI

Ni hadithi ambazo husimulia matukio ya kihistoria,matukio hayo huweza kuwa ya kweli au si ya kweli yaani ya kubuni na wahusika wake ni binadamu.
[list=lower-roman]
[*]VISASILI

Ni hadithi ambazo hutumia wahusika kama miungu na binadamu na husimulia mambo yanayohusiana na maumbile  ya watu,wanyama,miti na vitu visivyo na uhai.
[list=lower-roman]
[*]VIGANO

Ni hadithi zinazoeleza kuhusu makosa au maovu ya watu na kueleza maadili yanayofaa.
[list=lower-roman]
[*]SOGA

Ni hadithi fupi za kukejeri na kuchekesha,wahusika wa soga ni wa kubuni
 
  1. USHAIRI

Ni tungo linalojumuisha tungo zote zenye kutumia mapigo kwa kutumia utaratibu maalum.
[list=lower-roman]
[*]Shairi

Ni utungo wenye mpangilio maalum wa silabi na lugha za mkato. Kuna mashairi ya kimapokeo yenye urari na mizani. Mizani ni idadi ya silabi zilizomo kwenye mstari wa shairi au utenzi katika shairi la kimapokeo, kila mstari mara nyingi hugawanywa nusu kwa nusu kwa idadi za mizani inayolingana.
[list=lower-roman]
[*]Utenzi

Ni utungo mrefu wa kimasimulizi au mawaidha. Muundo wa utenzi hufuatana na shairi kwa kuwa ni mistari mifupi isiyozidi mizani kumi na miwili(12).Silabi za mwisho za kila mstari wa mwisho zinaweza kufanana katika utenzi mzma na zikifanana huitwa habari.
[list=lower-roman]
[*]Nyimbo

Ni tungo zenye mpangilio maalum wa maneno na mahadhi yaani kupanda na kushuka kwa sauti.
[list=lower-roman]
[*]Ngonjera

Ni aina ya muundo wa mashairi ya kimapokeo. Ngojera huwa katika muundo wa mazungumzo baina ya makundi mawili yanayolumbana au mjadala na baadaye kufikia muafaka kwa upande mmoja kukubaliwa na upande mwingine ,kwa njia hii ujumbe hutolewa kupitia malumbano kwa vile matatizo yote na kasoro kuhusu jambo linaloongelewa hutolewa.
 
  1. SEMI

Ni tungo za fasihi simulizi ambazo ni fupi zenye kutumia picha, tamathali za semi na ishara. Aghalabu ni mafunzo yanayokusudiwa kubeba maudhui yenye maana yanayofuatana ibara mbalimbali na matumizi.
 
[list=lower-roman]
[*]Methari

Ni semi ambazo hutoa hekima na busara kwa jamii. Huundwa kwa mpangilio wa maneno unaoonesha pande mbili za fikra.                              Mfano;usipoziba ufa, utajenga ukuta                                                                                    “Ngoja ngoja huumiza matumbo”
[list=lower-roman]
[*]Nahau

Ni kauli zinazojengwa kwa picha kutumia maneno ya kawaida, ni semi zenye undani ambao wageni wasiojua lugha hiyo huambulia patupu.                 Mfano; Kapata jiko- ameoa                                                                                      Ana mkono mrefu- mwizi
[list=lower-roman]
[*]Mafumbo

Ni kauli zinazoeleza maana waziwazi. Kauli hizi ambazo pia hutumia lugha ya picha hutolewa kwa uficho hivyo kuwafikirisha wasikilizaji na kupunguza watu watakaoelewa jambo lile
[list=lower-roman]
[*]Vitendawili

Ni semi iliyofumbwa ambayo hutolewa kwa hadhira ili ufumbue. Kitendawili hufanya kazi ya kumfikilisha mfikiliaji, msikilizaji. Msikilizaji anapaswa kuvuta kumbukumbu zake ili kupata maana a kitendawili.
[list=lower-roman]
[*]Mizungu

Ni kauli zenye picha za mafumbo na inaonesha ukinzani na fikra au tukio.  mizungu hutumika kwenye joga na miviga.
 
 
  1. MAIGIZO

Ni masimulizi yenye utendaji. Igizo huonyesha mambo yanayotokea katika jamii. Maigizo hufanyika jukwaani au uwanjani. Lengo ni kufikisha ujumbe kwa usimulizi na vitendo.
[list=lower-roman]
[*]Michezo

Maigizo yenye visa virefu vinavyoakisi maisha fulani ya jamii. Maudhui ya michezo inachambua mambo kwa undani na kuyatolea maoni.
[list=lower-roman]
[*]Vichekesho

Ni maigizo mafupi yanayokusudiwa kufundisha na kuchekesha hadhira. Kwa kawaida vichekesho huonesha tu jambo au tatizo kwa njia ya uchekeshaji bila kulichambua kwa kina.
[list=lower-roman]
[*]Majigambo

Ni maigizo ya kujigamba kwa kufanya jambo la kishujaa lisilo la kawaida mtendaji anasimulia na kutenda akionesha jinsi alivyofanya jambo lile.
[list=lower-roman]
[*]Ngonjera

Ni maigizo yenye kutumia mashairi. Waigizaji wanawasiliana kwa kueleza mambo wakitumia beti za mashairi.
 
UHAKIKI WA KAZI ZA FASIHI SIMULIZI
Uhakikiwa kazi za fasihi simulizi ni kitendo cha kuchambua na kufafanua kazi ya fasihi ili kuweza kupata maadili na ujumbe uliomo.                                                Au                                                                                                                                                Ni kitendo cha kuchunguza kazi ya fasihi ili kubaini ubora au udhaifu wake katika maumbo ya fani na maudhui.
UMUHIMU WA UHAKIKI WA KAZI ZA FASIHI SIMULIZI
[list=lower-roman]
[*]Kupata na kujua ufafanuzi wa kimaudhui wa kazi ya fasihi.
[*]Kuchambua au kufafanua picha za kisanii zinazotumika katika kazi ya fasihi.
[*]Itasaidia kukuza kiwango cha utunzi na usomaji wa kazi ya fasihi.
[*]Kukuza kazi za fasihi simulizi.

 
 




 
 
 
 
 
 
 
 
 
09-14-2017 01:19 PM
Visit this user's website Find all posts by this user Like Post Quote this message in a reply
Post Reply 


You may also like these discussions:
Thread: Author Replies: Views: Last Post
Post Icon Nyimbo Katika Fasihi Simulizi MwlMaeda 0 347 06-09-2017 12:23 PM
Last Post: MwlMaeda
Post Icon Udhibiti Wa Kazi Za Fasihi Kwa Ufupi MwlMaeda 0 134 06-08-2017 07:09 PM
Last Post: MwlMaeda
  Madoido Katika Fasihi MwlMaeda 0 130 06-07-2017 10:57 PM
Last Post: MwlMaeda
Lightbulb Tanzu na Vipera Vya Fasihi Simulizi Given 1 23,157 12-21-2015 11:07 AM
Last Post: SUSAN MACHARIA
Post Icon Fani Na Maudhui Katika Fasihi MyElimu 0 6,329 09-12-2014 02:17 PM
Last Post: MyElimu
Post Icon Siti Binti Saadi - Mtunzi mkongwe wa Fasihi ya Kiswahili Given 0 2,041 02-20-2014 11:40 PM
Last Post: Given



User(s) browsing this thread: 1 Guest(s)